De Caribische kust

De tweede stad van Panama ligt waar het kanaal uitkomt in de Atlantische Oceaan. Colón werd in 1850 gesticht als eindpunt van de eerste transcontinentale spoorlijn ter wereld en leeft sindsdien van doorvoer: de haven, de vrijhandelszone, de cruiseterminal. Hier liggen ook de nieuwe sluizen van Agua Clara, geopend in 2016, met een uitkijkpunt, en de Atlantische Brug over het kanaal.

Vooraf te weten: de stad zelf is een arbeidersstad en arm, met een moeilijke reputatie, en niemand komt om haar naar de Caribische kant. Colón betekent in onze catalogus de adressen rond de stad: langs de weg naar Portobelo en aan de kust ten oosten van de haven. De waarde van het adres zit in de logistiek: een uur naar de hoofdstad, een kwartier naar de sluizen, de luchthaven Tocumen over de snelweg.

Een dorp aan de weg tussen Colón en Portobelo, twintig kilometer voor dat laatste — en het belangrijkste adres van de Caribische kant in onze catalogus. Naast het dorp ligt Playa Escondida: een afgesloten complex in een dal tussen heuvels, met twee kilometer strand van licht zand, een jachthaven, zwembaden en een eigen weg door de bergen. Het water is hier rustig en helder — precies wat de Pacifische kant niet biedt.

Het complex werkt als een resort: restaurants, beachclub, verhuur. Buiten de poorten liggen het dorp en de weg. Winkels, praktijken en scholen zijn in Colón, een half uur per richting; dit is een adres voor het weekend en voor verhuur, niet voor een vast leven met kinderen.

De baai waardoor in de zeventiende en achttiende eeuw het zilver van Peru naar Spanje vertrok. De forten, batterijen en het douanehuis die tot haar verdediging werden gebouwd staan sinds 1980 op de UNESCO-werelderfgoedlijst, samen met het fort San Lorenzo aan de monding van de Chagres. Sinds 2012 staat de plek op de lijst van bedreigd erfgoed — vanwege de staat van de bouwwerken en de bebouwing eromheen; in 2024 werd zij op die lijst gehandhaafd. De forten zijn open, zonder kaartje en zonder restauratie, en dat hoort bij hun karakter.

Portobelo zelf is een klein vissersdorp met een sterke Afro-Caribische congocultuur. Elk jaar op 21 oktober komen hier duizenden pelgrims naar de Zwarte Christus — een van de belangrijkste religieuze gebeurtenissen van het land. De dichtstbijzijnde stranden en Isla Grande bereikt men per boot. Voorzieningen zijn er weinig en de weg naar Colón duurt een uur. Een plek voor wie geschiedenis en rust zoekt, geen service.

Een archipel in het noordwesten van het land, bij de grens met Costa Rica: het hoofdeiland Isla Colón met het stadje Bocas Town en zijn luchthaven, en daaromheen eilanden, mangroven, riffen en surfplekken. Een uur vliegen vanaf de hoofdstad; over de weg bijna een dag reizen. Tussen de eilanden varen boten, en dat is het enige vervoer.

Bocas leeft van toerisme: hotels op palen, duiken, de bars van Bocas Town. Er zijn hier veel buitenlanders en overal hoort men Engels. Eilandleven betekent eilandgrenzen: voor serieuze zorg vliegt men naar de hoofdstad, bouwmateriaal komt per boot en alles wat ingevoerd wordt kost meer dan op het vasteland. In de archipel hebben wij nog geen woningen — zodra die er zijn, verschijnt hier een link.